रूसमा ‘प्लेग’को त्रास, २०० क्वारेन्टिनमा : फेरि फर्किँदैछ ‘ब्ल्याक डेथ’ ?

२० असाेज,काठमाडौं । रूसको साइबेरियास्थित इर्कुत्स्क रिसर्च एन्टिप्लेग इन्स्टिच्युटमा कार्यरत २८ वर्षीया प्रयोगशाला अनुसन्धानकर्ताको अचानक मृत्यु भएपछि न्युमोनिक प्लेगको सम्भावनाबारे चासो बढेको छ।

ती अनुसन्धानकर्तामा निमोनिया पुष्टि भएको बताइएको छ। प्लेग तथा अन्य जोखिमपूर्ण रोगाणुमा अनुसन्धान हुने उक्त संस्थामा सावधानीस्वरूप प्रतिबन्ध लगाइएको छ।

रुसी स्वास्थ्य नियामक निकाय रोस्पोट्रेबनादजोरका अनुसार करिब २०० जनालाई क्वारेन्टिनमा राखिएको छ। रूसमा देखिएको घटनालाई अमेरिकाको विदेश मन्त्रालय र सेन्टर फर डिजिज कन्ट्रोल एन्ड प्रिभेन्सन (सीडीसी)ले समेत निगरानी गरिरहेका छन्।

विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लूएचओ)ले रुसी अधिकारीसँग सम्पर्क गरी घटनाको वास्तविक अवस्था पुष्टि गर्ने तथा यसको अन्तर्राष्ट्रिय प्रभावबारे मूल्यांकन गरिरहेको जनाएको छ। तर डब्लूएचओका प्रवक्ताका अनुसार हालसम्म सर्वसाधारणका लागि तत्काल जोखिम देखिएको छैन। यद्यपि, घटनाबारे अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा चासो बढेको छ।

के हो न्युमोनिक प्लेग ?

न्युमोनिक प्लेग यर्सिनिया पेस्टिस नामक ब्याक्टेरियाबाट हुने फोक्सोको गम्भीर संक्रमण हो। प्लेगका विभिन्न प्रकारमध्ये न्युमोनिक प्लेगलाई सबैभन्दा गम्भीर मानिन्छ। समयमै उपचार नपाए यो ज्यान जोखिममा पार्ने अवस्थामा पुग्न सक्छ।

प्लेग सामान्यतया संक्रमित पिस्सूको टोकाइबाट मानिसमा सर्न सक्छ। संक्रमित जनावरसँगको सम्पर्कबाट पनि संक्रमण हुन सक्छ। न्युमोनिक प्लेग भने संक्रमित व्यक्तिले खोक्दा वा हाछ्युँ गर्दा निस्कने श्वासप्रश्वासका थोपाबाट एक व्यक्तिबाट अर्को व्यक्तिमा समेत सर्न सक्छ।

यसका प्रमुख लक्षणमा उच्च ज्वरो, चिसो लाग्ने, टाउको तथा शरीर दुख्ने, कमजोरी, अत्यधिक थकान, सास फेर्न गाह्रो हुने, खोकी, छातीमा समस्या, वान्ता तथा पखाला पर्नेजस्ता समस्या देखिन सक्छन्। संक्रमण तीव्र गतिमा गम्भीर बन्न सक्ने भएकाले समयमै उपचार आवश्यक हुन्छ।

एन्टिबायोटिकबाट उपचार सम्भव

प्लेगको उपचार एन्टिबायोटिकबाट गर्न सकिन्छ। चिकित्सकको सल्लाहअनुसार सिप्रोफ्लोक्सासिन, लेभोफ्लोक्सासिन, मोक्सिफ्लोक्सासिन, जेन्टामाइसिन वा स्ट्रेप्टोमाइसिनजस्ता औषधि प्रयोग गरिन्छ। समयमै उपचार सुरु गरेमा निको हुने सम्भावना बढी हुन्छ। गम्भीर अवस्थामा अक्सिजन, शरीरमा तरल पदार्थ तथा अन्य सहयोगी उपचार आवश्यक पर्न सक्छ।

 ‘ब्ल्याक डेथ’सँग जोडिएको इतिहास

१४औँ शताब्दीमा फैलिएको ‘ब्ल्याक डेथ’का रूपमा चिनिने प्लेग महामारीले युरोपमा करोडौँ मानिसको ज्यान लिएको थियो। अहिले भने एन्टिबायोटिक उपचार उपलब्ध भएकाले विगतको जस्तो विनाशकारी अवस्था आउन आवश्यक नरहेको विशेषज्ञहरू बताउँछन्। यद्यपि प्लेग विश्वबाट पूर्ण रूपमा समाप्त भएको छैन।

विशेषगरी १९९० को दशकयता अफ्रिकी मुलुकहरूमा यसको संक्रमणका घटना बढी रिपोर्ट भएका छन्। संक्रमित व्यक्तिको नजिकको सम्पर्कमा रहेका व्यक्तिलाई निगरानीमा राख्ने, आवश्यक सुरक्षा उपकरण प्रयोग गर्ने तथा चिकित्सकीय सल्लाहअनुसार संक्रमण रोकथामका उपाय अपनाउने गरिन्छ।

संक्रमित व्यक्तिबाट संक्रमण फैलिन नदिन दूरी कायम गर्ने र श्वासप्रश्वाससम्बन्धी सावधानी अपनाउनु पनि महत्वपूर्ण मानिन्छ। एजेन्सीबाट