भारतले भोलि राति नेभिगेसन उपग्रह प्रक्षेपण गर्ने, जीपीएसजस्तै आफ्नै प्रणाली बलियो बनाउने लक्ष्य

१२ कातिक,काठमाडौं । भारतको अन्तरिक्ष अनुसन्धान संस्था इसरोले शुक्रबार (३० अक्टोबर) राति आफ्नो नेभिगेसन उपग्रह ‘एनभीएस–०३’ प्रक्षेपण गर्ने तयारी गरेको छ। भारतको आफ्नै उपग्रहमा आधारित दिशानिर्देशन प्रणाली ‘नाभिक’ (NavIC) लाई थप सुदृढ बनाउने लक्ष्यसहित यो उपग्रह प्रक्षेपण गर्न लागिएको हो।

 इसरोका अनुसार आन्ध्र प्रदेशको श्रीहरिकोटास्थित सतीश धवन अन्तरिक्ष केन्द्रको दोस्रो प्रक्षेपण केन्द्रबाट स्थानीय समयअनुसार राति ११ बजेर ५१ मिनेटमा जीएसएलभी–एफ१८ रकेटमार्फत उपग्रह प्रक्षेपण गरिनेछ। यो जीएसएलभी रकेटको २०औँ उडान हुनेछ।

 करिब २ हजार २५० किलोग्राम तौल रहेको एनभीएस–०३ उपग्रहलाई जियोसिंक्रोनस ट्रान्सफर अर्बिटमा स्थापित गर्ने लक्ष्य राखिएको छ। यो उपग्रह नयाँ पुस्ताको भारतीय नेभिगेसन प्रणालीअन्तर्गतको तेस्रो उपग्रह हो।

 यसले भारतको क्षेत्रीय उपग्रहमा आधारित दिशानिर्देशन सेवाको निरन्तरता कायम राख्न सहयोग गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। एनभीएस–०३ मा भारतमै विकसित परमाणु घडीसहित अन्य परमाणु घडी जडान गरिएको छ।

यसमा पहिले प्रयोग हुँदै आएका एल–५ र एस ब्यान्डका सङ्केतसँगै एल–१ ब्यान्डको सुविधा पनि समावेश गरिएको छ। यसबाट स्थान पहिचान, दिशानिर्देशन र समय निर्धारणसम्बन्धी सेवाको क्षमता विस्तार हुने अपेक्षा गरिएको छ।

भारतको नाभिक प्रणालीले भारतीय भूभागका साथै देशको सीमाबाट करिब १ हजार ५०० किलोमिटर वरिपरिको क्षेत्रमा दिशानिर्देशन सेवा उपलब्ध गराउने लक्ष्य राखेको छ। यो प्रणाली सवारीसाधन, जलयान, यातायात तथा अन्य स्थान पहिचानमा आधारित सेवाका लागि उपयोगी हुने अपेक्षा गरिएको छ।

यसअघि सन् २०२३ मा एनभीएस–०१ प्रक्षेपण गरिएको थियो भने सन् २०२५ मा एनभीएस–०२ उपग्रह प्रक्षेपण गरिएको थियो। तर एनभीएस–०२ लाई अन्तिम निर्धारित कक्षमा पुर्‍याउने प्रक्रियामा प्राविधिक समस्या आएपछि नाभिक प्रणालीको क्षमता विस्तारमा चुनौती देखिएको थियो।

एनभीएस–०३ को प्रक्षेपणलाई भारतको स्वदेशी नेभिगेसन प्रणालीलाई थप भरपर्दो बनाउने महत्त्वपूर्ण प्रयासका रूपमा हेरिएको छ। इसरोले सार्वजनिक गरेको तालिकाअनुसार प्रक्षेपण सफल भएमा उपग्रहले भारतको आफ्नै नेभिगेसन प्रणालीको निरन्तरता र क्षमता विस्तारमा योगदान पुर्‍याउनेछ।फाेटाे:इसराे