१०काठमाडौँ । हिन्दु महिलाहरूको महत्त्वपूर्ण चाड हरितालिका तीज आज देशभर धुमधामका साथ मनाइँदैछ। भाद्र शुक्ल द्वितीयादेखि पञ्चमीसम्म मनाइने यो पर्व विशेषगरी महिलाहरूका लागि हर्ष र उल्लासको प्रतीक बनेको छ। व्रत, नाचगान र दर खाने संस्कृतिले यसलाई थप आकर्षक बनाएको छ।
तीजलाई भगवान शिव र पार्वतीको प्रेम र समर्पणको प्रतीकका रूपमा लिइन्छ। किंवदन्तीअनुसार, भगवान शिवलाई पतिका रूपमा पाउन पार्वतीले घोर तपस्या गरेकी थिइन्। त्यसैले, विवाहित महिलाहरूले पतिको सुस्वास्थ्य र दीर्घायुका लागि तथा अविवाहित महिलाहरूले असल पतिको कामना गर्दै निराहार व्रत बस्ने गर्छन्। यो व्रतले महिलाहरूलाई आत्मिक रूपमा बलियो बनाउने विश्वास गरिन्छ।
तीजको पहिलो दिनलाई ‘दर खाने’ दिन भनिन्छ। यस दिनमा माइती वा आफन्तको घरमा गएर मीठा पकवानहरू खाने चलन छ। यो भेटघाटले परिवार तथा आफन्तहरूबीचको सम्बन्धलाई अझ प्रगाढ बनाउँछ।
पछिल्ला वर्षहरूमा तीजको स्वरूपमा केही परिवर्तन आएको छ। पहिले घरभित्र मात्र सीमित हुने नाचगान अहिले सार्वजनिक स्थानहरूमा पनि हुने गरेको छ। रातो, हरियो र पहेँलो रङ्गका पहिरनमा सजिएका महिलाहरू भेला भएर लोकगीत तथा आधुनिक गीतमा समूहिक नृत्य गर्ने गर्छन्। यसले आपसी सद्भाव र मेलमिलाप बढाउन मद्दत पुर्याएको छ।
तीजका गीतहरूमा महिलाका वेदना, सुखदुःख र सामाजिक विषयवस्तु समेटिने भएकाले यसले समाजमा चेतना जगाउने काम पनि गरेको छ। यद्यपि, केही स्थानमा यसको मौलिकता हराउँदै गएको र तडकभडक बढेको भन्ने आलोचना पनि सुनिन्छ। तर, यसको मूल सार भनेको महिला सशक्तिकरण, स्वतन्त्रता र आत्मसम्मान हो।
तीज पर्वले नेपाली समाजको सांस्कृतिक धरोहरलाई जीवन्त राखेको छ। यसले केवल धार्मिक आस्था मात्र होइन, सामाजिक सद्भाव, पारिवारिक सम्बन्धको महत्त्व र महिलाहरूको आत्मिक स्वतन्त्रतालाई पनि दर्शाउँछ। व्रत, नाचगान र भेटघाटले भरिएको यो पर्व नेपाली संस्कृति र सामाजिक एकताको एक महत्त्वपूर्ण कडी बनेको छ। यसलाई अझै मर्यादित र मौलिक रूपमा मनाउन सके यसको महत्त्व अझ बढ्ने देखिन्छ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस् !