२५ जेठ,बारा । बाराको जीतपुरमा शनिबार “खाद्य पदार्थमा स्वच्छता विज्ञानको अपरिहार्यता” नाराका साथ यस वर्षको विश्व खाद्य स्वच्छता दिवस विशेष कार्यक्रमका साथ मनाइएको छ।
खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण डिभिजन कार्यालय वीरगञ्ज पर्साको आयोजना नेफोसटा चुरे मधेश च्याप्टरको सहकार्य र खाद्य आयात निर्यात गुण प्राविधिक कार्यालय पर्स वीरगञ्जको सह-आयोजनामा जीतपुरसिमरा नगर उद्योग वाणिज्य संघको सभाहलमा यो कार्यक्रम सम्पन्न भएको हो।
कार्यक्रममा सहभागी सरोकारवालाहरूले खाद्य स्वच्छताको महत्वमा जोड दिए पनि के यस्ता औपचारिक कार्यक्रमले मात्र उपभोक्ताको स्वास्थ्यमाथि खेलवाड गर्ने प्रवृत्तिलाई रोक्न सक्छन् भन्ने प्रश्न टड्कारो बनेको छ ?
* खाद्य स्वच्छता: समस्या र चुनौतीहरू।
कार्यक्रममा खाद्य आयात निर्यात गुण प्राविधिक कार्यालयका प्रमुख बिमल दहालले विश्व स्वास्थ्य संगठनको अध्ययनलाई उद्धृत गर्दै तरकारी र फलफूलमा जीवनाशक विषादीको अवशेष, पशुपन्छीजन्य खाद्य पदार्थमा एण्टिबायोटिकको अवशेष, र खाद्यान्नमा ढुसीजन्य विषको समस्या विकराल रहेको स्वीकार गर्नुभयो।
नगर उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष मोहन शर्मा लामिछानेले खाद्य प्रविधि कार्यालयसँग सहकार्य गरी खाद्य गुणस्तरता कायम गर्न आफूहरू प्रतिबद्ध रहेको बताएका छन्। यद्यपि, उपभोक्ताहरूले दैनिक उपभोग गर्ने खाद्य वस्तुमा देखिने खुला मिसावट, अखाद्य र म्याद गुज्रिएका वस्तुको बिक्री-बितरण अझै पनि ठूलो चुनौतीका रूपमा रहेको छ।
कार्यक्रममा व्यक्त गरिएका प्रतिबद्धताहरू व्यवहारमा कत्तिको लागू हुन्छन् भन्नेमा नै उपभोक्ताको विश्वास अडिएको छ।
* बजार अनुगमन: चाडपर्वमा मात्र सीमित, घुस असुलीको आरोप
खाद्य स्वच्छता सुनिश्चित गर्नका लागि नियमनकारी निकायको प्रभावकारी भूमिका अपरिहार्य हुन्छ। तर, खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण कार्यालय र अन्य सम्बन्धित निकायहरूमाथि बजार अनुगमन केवल चाडपर्व लक्षित हुने र व्यापारीहरूबाट रकम असुली गर्ने आरोप लाग्दै आएको छ। यस्तो अवस्थामा उपभोक्ताहरूले वर्षभरि स्वच्छ र गुणस्तरीय खाद्य वस्तु उपभोग गर्न पाउने अधिकार कसरी सुनिश्चित हुन्छ ? दैनिक उपभोग्य वस्तुको गुणस्तर र स्वच्छतामा निरन्तर अनुगमनको आवश्यकता भए पनि यो पक्षमा खासै ध्यान नदिइएको देखिन्छ। यस्ता गतिविधिले उपभोक्ताको स्वास्थ्यलाई प्रत्यक्ष असर पार्ने मात्र नभई नियामक निकायप्रतिको विश्वास पनि घटाउँछ।
* औपचारिक गोष्ठीभन्दा परिणाममुखी कार्यको खाँचो
यस कार्यक्रममा सहभागीहरूले खाद्यको गुणस्तर, स्वच्छता तथा नियमनसँग सम्बन्धित विभिन्न जिज्ञासा तथा प्रश्नहरू राखेका थिए, जसको उत्तर खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण डिभिजन कार्यालय पर्साका प्रमुख सुरेश कुमार सिंहले दिनुभएको थियो। त्यस्तै, डिभिजन कार्यालय पर्साका प्राविधिक श्रवण कुमार साहले खाद्य तथा गुण नियन्त्रणसम्बन्धी विषयमा प्रस्तुति दिनुभएको थियो।
नेपालको संविधानले हरेक नेपालीका लागि खाद्य सम्बन्धी हकको सुनिश्चितता गरेको छ। सङ्घीय संसद्ले खाद्य स्वच्छता तथा गुणस्तरसम्बन्धी कानुनलाई संशोधन र एकीकरण गर्न खाद्य स्वच्छता तथा गुणस्तर ऐन, २०८१ जारी गरी त्यसैअनुसार काम हुँदै आएको पनि जानकारी गराइएको छ।
विभागले २०६५ सालदेखि नै विश्व खाद्य स्वच्छता दिवस मनाउँदै आएको छ। तर, यस्ता कानुनको कडाइका साथ पालना गराउन र बजारमा हुने अनियमिततालाई नियन्त्रण गर्नका लागि केबल सभा र गोष्ठीहरू आयोजना गर्नु पर्याप्त छैन। उपभोक्ताको स्वास्थ्यलाई प्राथमिकतामा राखेर ठोस, निरन्तर र पारदर्शी अनुगमनका साथै दोषीलाई कारबाही गर्ने परिपाटीको विकास हुन जरुरी छ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस् !